Φιλαρμονική

Η Φιλαρμονική ιδρύθηκε το 1953 στην Τ.Κ. Νευροκοπίου, με πρωτοβουλία του Προέδρου της Κοινότητας Κάτω Νευροκοπίου Κωνσταντίνου Καρμή, κατόπιν απόφασης του Κοινοτικού Συμβουλίου.
Από την έναρξη της λειτουργίας της, εκδηλώθηκε μεγάλο ενδιαφέρον για τη συμμετοχή παιδιών στα εκπαιδευτικά της προγράμματα.
Το πρώτο κτίριο που φιλοξένησε τη Φιλαρμονική βρισκόταν στην οδό Περικλέους Κάβδα. Στο ισόγειο λειτουργούσε η Φιλαρμονική, ενώ στον πρώτο όροφο διέμενε ο Αρχιμουσικός Παναγιώτης Σαμαράς με την οικογένειά του.
Περίπου έναν χρόνο μετά την ίδρυσή της και την έναρξη των μαθημάτων, η Φιλαρμονική πραγματοποίησε την πρώτη δημόσια εμφάνισή της στο Νευροκόπι.
Όπως μαρτυρεί ο κ. Γεώργιος Τοπαλατζής, ο παλαιότερος εν ζωή μουσικός, ο ενθουσιασμός των πρώτων μαθητών ήταν τέτοιος, ώστε μετά το σχολείο έσπευδαν στη Φιλαρμονική με την ελπίδα να βρουν κάποιο ελεύθερο μουσικό όργανο για να εξασκηθούν.
Κατά την πρώτη χρονιά λειτουργίας της, περίπου 50 παιδιά ξεκίνησαν τα μαθήματα. Ορισμένοι από τους μαθητές της Φιλαρμονικής ακολούθησαν στη συνέχεια επαγγελματική σταδιοδρομία στη μουσική.
Το παλαιό κτίριο της Φιλαρμονικής κατεδαφίστηκε και στη θέση του ανεγέρθηκαν το σημερινό ΚΕΦΟ και η Δομή Σίτισης του Δήμος Κάτω Νευροκοπίου.
Σήμερα, η Φιλαρμονική του Δήμου Κάτω Νευροκοπίου στεγάζεται από το 1970 σε κτίριο, δίπλα στον παιδικό σταθμό, αποτελώντας διαχρονικά σημαντικό πυλώνα της πολιτιστικής ζωής του Δήμου, με δάσκαλο μουσικής τον κ. Σαπουνίδη Θεοδόση.

Η Φιλαρμονική του Κάτω Νευροκοπίου – μια προσωπική μαρτυρία

Η παρακάτω αναφορά αποτελεί μια σημαντική συμβολή στην καταγραφή της ιστορίας της Φιλαρμονικής του Δήμου Κάτω Νευροκοπίου. Πρόκειται για μια προσωπική μαρτυρία του παλαίμαχου μουσικού κ. Γεωργίου Τοπαλατζή, ο οποίος υπηρέτησε τη Φιλαρμονική επί σειρά ετών και έζησε από κοντά σημαντικές στιγμές της πορείας της.

Η αφήγηση αποτυπώνει βιώματα, αναμνήσεις και γεγονότα που σημάδεψαν τη λειτουργία και τη δράση της Φιλαρμονικής από τα πρώτα χρόνια της ίδρυσής της. Ως προσωπική μαρτυρία διατηρεί τον αυθεντικό χαρακτήρα της εποχής και αποτελεί πολύτιμη παρακαταθήκη για τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης και της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου μας.

Ίδρυση

Το Κοινοτικό Συμβούλιο της Κοινότητας Κάτω Νευροκοπίου αποφάσισε το 1953 να ιδρύσει τη Φιλαρμονική του Δήμου. Μετά την ίδρυσή της, ο πρόεδρος της Κοινότητας κ. Καρμής διαπίστωσε ότι υπήρχε μεγάλο ενδιαφέρον και σημαντική προσέλευση από τη νεολαία. Για τον λόγο αυτό έπρεπε να βρεθεί ένας αρχιμουσικός, ο οποίος θα αναλάμβανε τη διδασκαλία της μουσικής. Πράγματι, βρέθηκε ένας εξαιρετικός μουσικός με πτυχίο από τη Χωριστή Δράμας, ο κ. Παναγιώτης Σαμαράς. Ο ίδιος συνέβαλε σημαντικά στα πολιτιστικά δρώμενα του Κάτω Νευροκοπίου, οργανώνοντας τη φιλαρμονική και τη μαντολινάτα, καθώς και άλλες μουσικές δραστηριότητες. Στη συνέχεια, σε συνεργασία με τον πρόεδρο κ. Καρμή, παραγγέλθηκαν τα μουσικά όργανα, τα οποία μεταφέρθηκαν με φορτηγό από τον κ. Ιωάννη Δούσκο, σύμβουλο του κ. Καρμή. Ο δάσκαλος κ. Σαμαράς ξεκίνησε αμέσως τα θεωρητικά μαθήματα, τα οποία διαρκούσαν για μερικούς μήνες και στη συνέχεια δίνονταν στους μαθητές και τα μουσικά όργανα, ώστε παράλληλα με τη θεωρία να πραγματοποιείται και η πρακτική εξάσκηση.

Το πρώτο κτίριο που φιλοξένησε τη Φιλαρμονική ήταν ένα παλιό πέτρινο διώροφο κτίριο επί της οδού Περικλέους Κάβδα. Στον πρώτο όροφο, ο οποίος αποτελούνταν από μια μεγάλη αίθουσα λειτουργούσε η Φιλαρμονική. Τα όργανα τοποθετούνταν σε δύο μεγάλες ξύλινες ντουλάπες, δωρεάν των ξυλουργών του χωριού. Στον δεύτερο όροφο έμενε ο δάσκαλος της Φιλαρμονικής κ. Σαμαράς με την οικογένειά του.

Η δράση της φιλαρμονικής

Τα βράδια του χειμώνα πηγαίνοντας για πρόβα βάζαμε από το σπίτι στη μασχάλη μας 5-6 ξύλα για τη σόμπα. Έτσι πορευόμασταν με πολύ αγάπη για αυτό που μαθαίναμε. Την μεγάλη εβδομάδα, μετά από πολύ προετοιμασία, ήμασταν έτοιμοι για να παίξουμε τα πένθιμα εμβατήρια της περιφοράς του επιταφίου. Το Πάσχα, η Ανάσταση γινόταν στην πλατεία του Νευροκοπίου, η πομπή ξεκινούσε από την εκκλησία του Αγίου Δημητρίου με την εικόνα της Αναστάσεως, την οποία συνόδευε επίσης ο μητροπολίτης, μια διμοιρία στρατού και πλήθος κόσμου. Ανήμερα του Πάσχα κατά της 11:00 η ώρα, ο μητροπολίτης ήθελε τη Φιλαρμονική στη Μητρόπολη, από όπου ξεκινούσε η πομπή με τις αρχές για την εκκλησία και τη δεύτερη Ανάσταση.

Ήταν έθιμο τότε ο Διοικητής του 518 Τ.Π. το Πάσχα να προσκαλεί τον Μητροπολίτη, τον Δήμαρχο, το Δημοτικό Συμβούλιο και τη Φιλαρμονική για Ψυχαγωγία. Στις εκδηλώσεις του Πάσχα στο στρατόπεδο συμμετείχε πλήθος κόσμου διότι η είσοδος και η συμμετοχή ήταν ελεύθερη. Ενώ οι φαντάροι ετοίμαζαν τις σούβλες των αρνιών, η Φιλαρμονική έπαιζε για τη διασκέδαση όλων μέχρι αργά το απόγευμα.

Η φιλαρμονική ήταν έτοιμη να ανταποκριθεί σε όλες τις περιστάσεις. Συμμετείχε σε πολλές υπηρεσίες, εθνικές, θρησκευτικές και πολιτιστικές, οι οποίες είναι γνωστές μέχρι σήμερα.

Έπαιρνε μέρος σε παρελάσεις, σε περιφορές εικόνων και γενικά σε κάθε εκδήλωση που απαιτούσε μουσική παρουσία. Έτσι η μπάντα έγινε γνωστή και ανέβαινε ακόμη και στα φυλάκια των συνόρων, για την ψυχαγωγία των φαντάρων.

Ήταν Καθαρά Δευτέρα όταν μας ανέβασαν σε ένα τζέϊμς. Ο οδηγός μάς μετέφερε μέχρι τους πρόποδες του βουνού των Λευκογείων. Από εκεί, με τα πόδια, όλη η φιλαρμονική ανέβηκε στο φυλάκιο (Γυμνή) Τσιπλάκ. Παίζαμε διάφορους δημοτικούς χορούς. Οι φαντάροι χόρευαν, ευχαριστιούνταν και στο τέλος μας πρόσφεραν φασολάδα με ελιές, επειδή ήταν και περίοδος νηστείας.

Το ίδιο γινόταν και στα φυλάκια του Ακρινού, της Εξοχής και του Περίβλεπτου (Στραγκάτς). Έτσι ανταποκρινόμασταν σε όλες τις υπηρεσίες μας.

Η συναυλία στην Καβάλα

Ο δάσκαλός μας, κ. Σαμαράς, βλέποντας ότι είχαμε προχωρήσει αρκετά, αποφάσισε κάτι πολύ τολμηρό, να πάμε στην Καβάλα και να δώσουμε συναυλία στην κεντρική πλατεία της πόλης.

Ήταν μια μεγάλη πρόκληση για εμάς τους μουσικούς και ένα σημαντικό ρίσκο. Το τολμήσαμε και πραγματοποιήσαμε τη συναυλία με μεγάλη επιτυχία. Ο φιλόμουσος κόσμος της Καβάλας μάς χειροκροτούσε και εξέφραζε πολύ κολακευτικά σχόλια, λέγοντας πως ήταν εντυπωσιακό ένα μικρό χωριό, όπως το Νευροκόπι, να έχει μια τόσο καλή φιλαρμονική.

Το καρναβάλι της Ξάνθης

Μια άλλη δύσκολη αλλά σημαντική συμμετοχή ήταν στο καρναβάλι της Ξάνθης. Την εποχή εκείνη συνήθιζαν να καλούν φιλαρμονικές από τους κοντινούς νομούς, όπως της Δράμας και των Σερρών. Ο δάσκαλος δέχτηκε να συμμετάσχουμε μαζί με άλλες οκτώ φιλαρμονικές.

Μετά το τέλος των εκδηλώσεων πραγματοποιήθηκε και διαγωνισμός. Η φιλαρμονική του Νευροκοπίου κατέλαβε την τρίτη θέση ανάμεσα στις υπόλοιπες φιλαρμονικές.

Δυσκολίες και ανησυχίες

Αυτές ήταν δύο από τις παρουσίες και υπηρεσίες που ίσως δεν είναι ευρέως γνωστές. Ωστόσο, νωρίτερα είχαν συμβεί γεγονότα που προκάλεσαν ανησυχία στους μαθητές της μουσικής.

Μετά από δημοτικές εκλογές, όταν εξελέγη δήμαρχος ο κ. Μοναστηρίδης, κυκλοφόρησε η φήμη ότι ο νέος δήμαρχος θα έκλεινε τη φιλαρμονική. Τότε ο κ. Σαμαράς τον παρακάλεσε να έρθει στον χώρο της μουσικής και, μετά την πρόβα, να μας εξηγήσει τι πραγματικά συνέβαινε.

Πράγματι, ένα βράδυ ο δήμαρχος ήρθε μετά την πρόβα. Όταν ο δάσκαλος έθεσε το θέμα και ρώτησε αν αληθεύουν οι φήμες περί διάλυσης της φιλαρμονικής, εκείνος απάντησε: «Παιδιά, μην ακούτε τέτοιες φήμες. Αυτά είναι λόγια της αρβύλας. Εγώ αγαπώ τη φιλαρμονική και θα τη βοηθήσω». Έτσι το θέμα έκλεισε και εμείς συνεχίσαμε κανονικά τα μαθήματά μας.

Στα χρόνια που ακολούθησαν εκλέχθηκαν και άλλοι δήμαρχοι, όπως οι Παναγιώτης Σωτηρόπουλος, Παύλος Αμαραντίδης, Μαυρίδης Μελέτης, Αργύρης Πατακάκης, Βασίλης Γιαννόπουλος, Γιάννης Κυριακίδης, Λευτέρης Ταμπουρίδης.

Η συνέχεια της φιλαρμονικής

Μετά τον θάνατο του δασκάλου κ. Παναγιώτη Σαμαρά, η Φιλαρμονική βρέθηκε για κάποιο διάστημα χωρίς δάσκαλο. Τότε ο Δήμαρχος κ. Πιτσιώρας έφερε έναν μουσικό εξίσου αξιόλογο με τον κ. Σαμαρά, τον κ. Νεστορίδη από τη Δράμα. Ο κ. Νεστορίδης ύστερα από τρεις ή τέσσερις μήνες αποχώρησε. Στη συνέχεια ήρθε ένας ακόμη μουσικός, ο κ. Μάρκου, από τη Χωριστή ή το Δοξάτο, ο οποίος παρέμεινε για λίγους μήνες αλλά τελικά και εκείνος εγκατέλειψε την προσπάθεια.

Αργότερα, ο Δήμαρχος κ. Παύλος Αμαραντίδης, βλέποντας ότι η λύση των εξωτερικών αρχιμουσικών δεν απέδιδε, σκέφτηκε να στείλει στο Ωδείο έναν νέο μουσικό της Φιλαρμονικής, τον Κωνσταντίνο Τοπαλατζή, ώστε να αποκτήσει τις απαραίτητες σπουδές και να αναλάβει δάσκαλος. Ο Κωνσταντίνος όμως δεν δέχθηκε, καθώς το όνειρό του ήταν να γίνει γιατρός. Παρ’ όλα αυτά, συνέχισε να συμμετέχει ενεργά στις δραστηριότητες της Φιλαρμονικής για πολλά χρόνια.

Η Φιλαρμονική πέρασε μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο. Τότε ο Δήμαρχος κ. Αργύρης Πατακάκης έδειξε ενδιαφέρον και κάλεσε τον Θεοδόση Σαπουνίδη, ο οποίος είχε ολοκληρώσει τις μουσικές του σπουδές σε αξιόλογα ωδεία.

Ο Θεοδόσης Σαπουνίδης πρότεινε να αναζητηθούν παλαιοί μουσικοί που θα ήταν πρόθυμοι να συμμετάσχουν στο νέο ξεκίνημα. Η πρόταση έγινε δεκτή και ξεκίνησε η προσπάθεια ανασυγκρότησης της Φιλαρμονικής, με τον ίδιο να αναλαμβάνει δάσκαλος. Με πρωτοβουλία του τότε Δημάρχου κ. Πατακάκη εξασφαλίστηκε επίσης μια μικρή αποζημίωση για τους μαθητές. Στη συνέχεια, επί δημαρχίας Βασίλη Γιαννόπουλου, ο Θεοδόσης Σαπουνίδης ανέλαβε επίσημα ως δάσκαλος μουσικής και αρχιμουσικός της Φιλαρμονικής. Με τις γνώσεις, την εμπειρία και την αφοσίωσή του συνέβαλε καθοριστικά στην ανάπτυξη και τη διατήρηση της Φιλαρμονικής.

Παρά τις δυσκολίες και τις κρίσεις που αντιμετώπισε κατά καιρούς, η Φιλαρμονική συνέχισε την πορεία της χάρη στο ενδιαφέρον των δημοτικών αρχών, την αγάπη των μουσικών της και τη στήριξη της τοπικής κοινωνίας.

Σήμερα οι μαθητές και τα μέλη της Φιλαρμονικής προσφέρουν σημαντικές υπηρεσίες στις εθνικές, θρησκευτικές, πολιτιστικές και κοινωνικές εκδηλώσεις του τόπου μας. Για τον λόγο αυτό θεωρώ ότι αξίζει να υπάρχει μια μικρή έστω αποζημίωση για την προσπάθεια και τον χρόνο που αφιερώνουν, ώστε η Φιλαρμονική να συνεχίσει να αποτελεί ζωντανό κύτταρο πολιτισμού και στο μέλλον.

Μέλη της φιλαρμονικής

Αλμπάνης Βασίλειος - Κρουστά

Ανθόπουλος Μητροφάνης - Κλαρίνο

Ανθόπουλος Συμεών - Αλτικόρνο

Βασιλειάδης Νίκος - Κασίστας

Βασιλειάδης Μακάριος – Τρομπόνι

Γαλόπουλος Μιμίκος – Τύμπανο

Γαλόπουλος Κώστας - Τύμπανο

Γαλαζούλας Γιώργος - Τρομπέτα

Γαλαζούλας Παύλος - Μπασίστας

Γαλόπουλος Κώστας - Τύμπανο

Γέρμαν Αθανάσιος - Τύμπανο

Γέρμαν Παντελής - Φλάουτο

Γερμανός Δημήτριος - Τρομπέτα

Γούσιος Ιωάννης - Εμφώνιο (υπηρέτησε στη Στρατιωτική Μουσική)

Γούσιος Παντελής - Εμφώνιο

Γκρέκας Σταύρος - Κασίστας

Δάλλας Γεώργιος – Τζένις (υπηρέτησε στο Β. Ναυτικό )

Δεληγιάννης Μιχαήλ – Μπασίστας

Δεμερτζίδης Δημήτριος – Τρομπέτα

Δεμερτζόγλου Ιωάννης – Τύμπανο, Πιατίνια

Ελευθεριάδης Ελευθέριος – Φλικόρνο

Ελευθεριάδης Ιορδάνης - Εμφώνιο

Ελευθεριάδης Λάζαρος - Τρομπέτα

Ελευθεριάδης Τάκης - Τρομπόνη

Ζαφειρίου Γιάννης - Αλτικόρνο

Ζαφειρίου Κώστας - Τζενάκι

Ζαφειρίου Στέργιος - Τζενάκι

Ιακωβίδης Αθανάσιος – Εμφώνιο

Καλαϊτζίδης Γεώργιος – Τρομπέτα (υπηρέτησε στο Β. Ναυτικό )

Καλίνκος Σάκης - Σαξόφωνο

Καμέας Θωμάς – Σαξόφωνο

Καντηλανάφτης Ιωάννης - Τρομπέτα

Καραντώνης Ιωάννης - Κλαρίνο

Καρατζόγλου Σταύρος - Τύμπανο

Κεκελέκη Ευθυμία - Κλαρίνο

Κεκελέκης Αυξέντιος - Κλαρίνο

Κεπαπσίδης Κώστας - Τύμπανο

Κιοσέογλου Γιάννης - Κλαρίνο

Κιοσέογλου Τάκης - Τρομπέτα

Κοντόπουλος Θεόδωρος – Ακορντεόν

Κρυστάλλης Ευθύμιος - Τύμπανο

Κωνσταντινίδης Τάσος - Κλαρίνο

Κωτσάλης Δημήτρης - Τρομπέτα

Λαζαρίδης Στάθης - Φλικόρνο

Μασλούνκας Λάζαρος - Φλικόρνο

Μασλούνκας Χρήστος - Τύμπανο

Μάστος Άγγελος - Φλικορνο

Μάστος Κώστας - Τσένις

Μάστος Νίκος - Φλικόρνο

Μοναστηρίδης Γεώργιος - Φλικόρνο

Μοχωρίδης Τάκης - Κλαρίνο

Μπιζόγιας Νίκος - Βαρύτονο

Μπιζόγιας Παναγιώτης - Τρομπέτα

Μπογιατζής Άγγελος - Τύμπανο

Μπογιατζής Γεώργιος - Τύμπανο

Οικονομίδης Νίκος - Τρομπόνι

Ουτσετάρης Γεώργιος - Τρομπέτα

Ουτσετάρης Παντελής - Τρομπόνι

Παντελίδης Δημήτριος - Τρομπέτα

Παπαδόπουλος Πολυχρόνης - Τραμς

Παπάζης Αντωνάκης - Εμφώνιο

Παπαϊγναστίου Κώστας - Σαξόφωνο

Παπαϊγνατίου Δημήτριος - Αλτικόρνο

Πίσσας Ιωάννης - Τύμπανο

Πολυχρονιάδης Στέλιος - Σαξόφωνο

Ρούντσιος Δημήτριος - Τρομπέτα

Ρούντσιος Μιχαήλ - Τρομπέτα

Ρούντσιος Χρόνης - Αλτικόρνο

Σαμπλίδης Θεολόγης - Κλαρίνο

Σαμπλίδης Χρήστος - Τρομπέτα

Σαπουνίδης Ανέστης - Εμφώνιο

Σαπουνίδης Θεοδόσιος – Τρομπέτα

Σαπουνίδης Χρόνης – Μπάσο

Σαπουνίδου Ζαφειρούλα - Κλαρίνο

Σαχανίδης Αλέκος – Β Ναυτικό

Σαχινίδης Αλέκος – Φλικόρνο (υπηρέτησε ως μουσικός στο Β. Ναυτικό )

Σαχανίδης Ισαάκ - Κασίστας

Σαχανίδης Παναγιώτης - Τρομπέτα

Σίσκος Μιχάλης - Τρομπέτα

Σίσκος Νώντας - Βαρύτονο

Σίσκος Θεόδωρος - Φλικόρνο

Σιώρας Ιωάννης – Τύμπανο

Σιώρας Κώστας - Τύμπανο

Σωπηλίδης Μιχαήλ - Φλικόρνο

Ταπανάρης Άγγελος - Τρομπέτα

Ταπανάρης Σωτήριος – Κόρνο

Τονονίδης Χαράλαμπος - Κλαρίνο

Τοπαλατζής Γεώργιος - Τρομπέτα

Τοπαλατζής Ευάγγελος - Αλτικόρνο

Τοπαλατζής Κωνσταντίνος – Τρομπέτα

Τοπαλίδης Σάββας – Κλαρίνο

Τσαταλμπασίδης Σάββας - Κλαρίνο

Τσιάπαλης Δημήτριος - Τζένις

Τσόρλης Βασίλης- Τζένις

Τούμπας Ιωάννης – Φλικόρνο

Τούμπας Σωτήριος - Φλικόρνο

Φιλιππίδης Ιορδάνης - Κλαρίνο

Φιλιππίδης Σάββας - Τρομπέτα

Φωτόπουλος Χρήστος – Κλαρίνο

Χαριζάνης Πέτρος - Τρομπέτα

Χαριζάνης Φίλιππος - Κλαρίνο

Χαριτωνίδης Παναγιώτης – Ακορντεόν

Χρυσοχόου Λουκάς - Κλαρίνο